Hasankeyf'in İran'daki kardeşi

İran'da, Dünya Mirası Listesi'ndeki Kral Yolu ve 130 ören yerinin sulara gömülmesine yol açacak olan Sivand Barajı'nda su tutulmaya başlandı.

5 binden fazla mağarası, 200'ün üzerinde höyüğü, camileri, mağaraları, binlerce yıllık kültür mirasıyla, inşa edilmesi planlanan Ilısu Barajı'na 'kurban edilmeyi' bekleyen, Mezopotamya'nın en önemli tarihi yerleşimlerinden Hasankeyf'e İran'dan kardeş çıktı. Baraj yapımıyla birlikte büyük bölümü sular altında kalacak olan, Hasankeyf'in çok yakınlarında, İran'da Sivand Irmağı üstüne inşa edilen barajda su tutulmaya başlanmasıyla, Pers İmparatorluğu'ndan kalan tarihi yerler tehlike altına girdi.

Açılış aylardır erteleniyordu

Yetkililer Fars eyaletinde Tahran'a 840 km. mesafedeki Sivand Irmağı üstünde inşa edilen barajın Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın emri üzerine açıldığını belirtti. Açılış, uluslararası arkeoloji ekiplerinin baraj bölgesindeki kazılarını tamamlaması için aylardır erteleniyordu.

Bölgedeki kazılarda MÖ 6. yüzyıldaki Hahameniş hanedanı döneminden kalma, Kral Yolu olduğuna inanılan bir yol ve bir Hahameniş köyünün kalıntıları bulunmuştu. Arkeologlar baraj sularının Perslerin iki başkenti Persepolis'le Susa'yı birbirine bağlayan Kral Yolu'nu ve ırmağın geçtiği dağlık Teng-e Balagi Boğazı'ndaki 130 arkeolojik ören yerini tehdit altında bırakacağını belirtiyor.

Barajın yeraltı tünellerinden kaynaklanan nemin barajın yakınındaki Hahamenişlerin yazlık başkenti Persepolis ve Pers Kralı Büyük Kuruş tarafından MÖ 550 civarında kurulan antik başkent Pasargad'a zarar verebileceğinden de endişe ediliyor.

Hem Persepolis, hem de Pasargad UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. İranlı arkeologlardan Parviz Varjavand, barajla birlikte yeri doldurulamaz insanlık miraslarının kaybedilebileceğini söyleyerek, "Yönetim İran'ın kültürel mirasına hiç değer vermiyor. Bu aptallık ve inatçılık" diyor. Hükümet yetkilileriyse barajın 30 kilometre uzaklıktaki Persepolis ve 8 kilometre uzaklıktaki Pasargad'a zarar vermeyeceğini ileri sürüyor. Başkanlığını Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi'nin yaptığı İnsan Haklarını Koruma Merkezi ise barajın faaliyete geçmesi nedeniyle yerel mahkemelere başvurarak hükümet aleyhine dava açmayı planlıyor.

Radikal Gazetesi/ 21.04.2007